Hasan-Karahaliloglu

Emekli işleminde yenilikler

2012 yılının ilk yazısında yeni yıl dileklerimizle birlikte geçmiş yılın size emeklilik yönüyle getirmiş olduğu yenilikleri bir defa daha özet olarak sunalım ve bilgilerinizi tazeleyelim istedik.

CÜZİ ÇALIŞMAYA İZİN

- Yeni uygulama ile birlikte ister yurtdışı borçlanması yaparak emekli olunuz, isterseniz yurtdışı borçlanmasına ihtiyaç duymadan 22 ülke ile yapılan sosyal güvenlik sözleşmesine göre aylık bağlatırınız. Şayet cüzi bir çalışma yapıyorsanız (400 Euro altında bir iş), çocuk dünyaya getirmiş o ülke mevzuatı gereği çocuk yetiştirme süresinden dolayı sizin adınıza sigorta primi yatırılıyor ise veya zorunlu sigorta kapsamına çalışmayıp dışarıdan o ülke mevzuatı gereğince isteğe bağlı prim ödeseniz dahi emekli aylıklarınızın kesilmemesi hususunda ikincil mevzuat çıkarıldı.

AYLIK ALINABİLECEK

- İsteğe bağlı sigorta ve çocuk yetiştirme süresinde aylık hakkı Türkiye’den aylık alanların yurtdışında isteğe bağlı prim ödemesinin emekli aylığı almasına engel teşkil etmeyeceği kararlaştırıldı. Yine aynı şekilde yurtdışında doğum yapıp devlet tarafından ülkelere göre farklı zamanlara bağlı sigorta primleri ödenenlerin, çocuk yetiştirme süresi boyunca borçlanma veya ülkemizdeki hizmetleri karşılığı aylık bağlananların hem aylık alıp hem de yurtdışında çocuk yetiştirme süresine ait primler yatırılması, Avrupalı Türkler lehine değiştirilerek aylık alma yolu açıldı.

EMEKLİ AYLIĞINA HACİZ KONULMAYACAK

- SGK Kurumu’na varsa borcunuz veya eşinizden ayrılmış olmanız nedeniyle mahkeme kararı ile nafaka borcunuz var ise, iki durumda da borcunuzu yerine getirmekten imtina ediyorsanız, var olan emekli aylık ve gelirinize haciz konulur. Diğer konularda aylığınıza hiçbir zaman izniniz olmadığı sürece haciz konması mümkün değildir.

AYLIKLARA ZAM

- 01.01.2011 tarihine kadar aylık almakta olan yurtdışında yaşayan vatandaşlar dahil olmak üzere Ocak 2011 ayından geçerli ilk altı ay için 60 TL ve ikinci dönem Temmuz 2011 ayına da kanuni zam verilmesi hüküm altına alındı. Sosyal güvenlik sözleşmesine göre kısmi aylık alanlar dahil prim gün sayısına bağlı zammın yansıtılması, borçlanma aylığı alanların da zamlı aylıktan faydalanabilmesi imkanı getirildi.

ÇAKIŞAN SİGORTALILIK SÜRENİZDE SSK GEÇERLİ

- 25.02.2011 tarihinde uygulamaya giren 6111 sayılı kanunla çakışan sürelerle ilgili olarak köklü bir çözüm getirilmiştir. Yeni düzenleme sayesinde sigortalılar SSK (4/a) ve BAG-KUR (4/b) kapsamında yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde çalışmaları halinde 4/a sigortalılığı geçerli olacak, 4/b sigortalılığı askıda kalacaktır. Bu düzenleme ile birlikte önceden başlayan sigortalılık geçerli olur ilkesi terk edilmiş oldu. Yerine, sigortalılığın üstünlüğü ilkesi benimsendi. Üstünlük sıralaması ise önce 4/c (Devlet Memurluğu), sonra 4/(SSK) en son ise 4/b (BAG-KUR) olarak düzenlendi. Düzenlemenin geriye doğru yürümediğini Kanunun yürürlülük tarihinden sonraki çakışmalar için geçerli olduğunu belirtelim.

ASKER OLANLARIN İKRAMİYE HAKKI

- 22.03.2011 Günlü Resmi Gazete’de yayımlanan 6191 Sayılı Kanunla 12 Mart 1971 tarihinden bu kanunun yürürlüğe girdiği 22.03.2011 tarihine kadar Yüksek Askeri Şura Kararları ile Türk Silahlı Kuvvetleri’nden ilişkileri kesilenlerin bu sürelerinin değerlendirilerek emekli olma ve ikramiye alma yolu açıldı. Konuyla ilintili uygulama Genelgesi 20.05.2011 gün ve 38 sayı ile işleme girmiştir. Bu haktan yurtiçi veya yurtdışında bulunan durumu uygun olan herkes faydalanabilecek. Yurtiçinde SSK, BAG-KUR veya banka sandığından, yurtdışında sözleşmeli ülkede askerlikle ilişiği kesildikten sonra çalışmış olmak veya emekli olunmak bu kanunun getirmiş olduğu emekliye ayrılma ve emekli ikramiyenizi almaya engel değil. İlaveten bu durumda olanlar vefat etmiş ise geride kalan eş ve çocuk, anne, baba da zamanı geçirmeden başvuru yapabilir.

AVRUPA’YA GİDEN ESKİ MEMURLAR

- Emekli Sandığı mensubu iken yurtdışına gidenlere de ikramiye yolu açıldı. Devlet memuru, emniyet mensubu ve askeri personel iken çeşitli nedenlerle istifa edip yurtdışında bulunduğu ülkede çalışarak emekliye ayrılan veya ülkemizde Emekli Sandığı sonrası SSK ve BAG-KUR üzerinden emekli olanlar yine aynı şekilde geriye dönük emekli ikramiyelerini alamamakta idi.Anayasa Mahkemesi bu uygulamanın anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline, 12.5.2011 gününde oybirliğiyle karar verdi. Mevcut uygulanmakta olan kanunda son çalışılan kurum Emekli Sandığı olmadığı belirtilerek kişilerin geriye dönük çalışmaları ikramiye yönüyle boşa gitmekte idi. 09.07.2011 Günkü Resmi Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesi kararı ile birlikte herkese teşmil olacak şekilde konuyla ilgili olacak şekilde kısa sürede yasal düzenleme yapma zorunluluğu getirildi. Bu sayede başta yurtdışında bulunan Avrupalı Türkler olmak üzere ülkemizde Emekli Sandığı ilintisi olanların emekli, adi malûllük veya vazife malûllüğü aylığı bağlanır iken, veyahut toptan ödeme yapılan asker ve sivil tüm iştirakçilere, her tam fiili hizmet yılı için aylık bağlamaya esas tutarların bir aylığı emekli ikramiyesi olarak verilmesi bu sayede karar altına alınmış oldu.

YANLIŞ AYLIK BAĞLATANLARA YÖNELİK FIRSAT

- Yanlış aylık bağlatan Avrupalı Türkler için iki önemli fırsat oluşturuldu.Birincisi geriye dönük alınacak paranın sadece çalışma yaptığınız, sosyal yardım ve ikamete bağlı sigorta ödeneği aldığınız dönemlere sınırlı olacak şekilde SGK Genelgesi. İkinci ve en önemlisi ise TBMM tarafından kabul edilip 25.02.2011 günü yürürlüğe giren Torba Yasa. Bu yasa ile birlikte geriye dönük borçlarınızın faizinden vazgeçilip taksitle ödeme imkanı getirmesidir. İster SSK, ister BAG-KUR ve Emekli Sandığı’na yanlış aylık bağlattırmış iseniz geriye dönük olarak devlet alacağı yasal faizden vazgeçmiş oldu.

YANLIŞ AYLIĞA DÜZENLEME

- SGK Kurum personeli veya teknik nedenlerle yanlış işlem yapılarak aylık bağlanmış ise vatandaşa 3 aya kadar süre verilip borcun ödenmesi aksi durumda 3 aydan sonra kanuni faiz işletilmekte idi. Yeni uygulamaya giren Kanun vatandaş lehine bir düzeltmeye giderek borç ödeme süresini 44 nci madde ile 24 aylık süreye çıkarmıştır. Kanuni faiz 24 aydan sonra işletilmeye başlanılacaktır.

PRİM BORÇLARINA KOLAYLIK

- SGK’ya var olan işveren ve Bağ-Kur prim borçlarının prim asıllarından herhangi bir indirim yapılmamakta, ancak birikmiş gecikme zam ve faizleri silinecek. Gecikme zam ve faizleri yerine ise 2005 yılına kadar TÜFE, 2005 yılından sonra ise ÜFE ile güncelleme borcunuza ilave edilecek. Bir başka anlatımla prim borcuna işlemiş gecikme zam ve faizleri silinecek bunlar yerine prim ana parasının oluşma ayından bugüne kadar ÜFE ve TÜFE ile arttırılmış olacak. Bununla kalınmayıp defaten değil taksitlendirme ve iki ayda bir ödeme kolaylığı sağlanacak.

ESKİ RAKAMDAN ÖDEME İMKANI

Bilindiği üzere 5510 sayılı Kanuna göre 30 Nisan 2008 gününe kadar Bağ-Kur’a 60 aydan çok prim borcu olanların sigortalılık süreleri silinerek Bağ-Kur borçları da sıfırlanmıştı. Bunlardan silinen sürelerini canlandırmak/ ihya etmek isteyenlerle ilintili olarak güncel rakamlarla ödeme yapmaları gerekiyordu. Halbuki yeni Torba Kanun ile güncel rakamlarla değil eski rakamlarla silinen sürelerini canlandırma hakkı da getirildi. Ancak, bu kişiler Bağ-Kur sigortalılık Birincisi geriye dönük alınacak paranın sadece çalışma yaptığınız, sosyal yardım ve ikamete bağlı sigorta ödeneği aldığınız dönemlere sınırlı olacak şekilde SGK Genelgesi. İkinci ve en önemlisi ise TBMM tarafından kabul edilip 25.02.2011 günü yürürlüğe giren Torba Yasa. Bu yasa ile birlikte geriye dönük borçlarınızın faizinden vazgeçilip taksitle ödeme imkanı getirmesidir. İster SSK, ister BAG-KUR ve Emekli Sandığı’na yanlış aylık bağlattırmış iseniz geriye dönük olarak devlet alacağı yasal faizden vazgeçmiş oldu.

PRİM DEĞERLENDİRİLMESİ

- Müteahhitlerce sözleşmesiz ülkelere götürülen işçilerin uzun vade sigortalılık kapsamında isteğe bağlı sigortalı olarak ödeyecekleri primlerin 4/b yerine SSK (4/a) sigortalılık kapsamına alınması, 1 Ekim 2008 günü yürürlüğe giren 5510 sayılı kanun ile yurtdışına Topluluk sigortası kapsamında müteahhitler tarafından götürülen Türk işçilerin emeklilik primlerini artık işverenleri değil kendileri tarafından isteğe bağlı sigorta kapsamında ödenmekte. Ödenen primleri de SSK’ya değil 4-b kapsamında Bağ-Kur’lu gibi değerlendirilmekte idi Yeni uygulama ile birlikte bu süreler artık SSK kapsamında sayılacaktır.

YURTDIŞI BORÇLANMADA BAG-KUR DEĞERLENDİRİLMESİ

4/b BAG-KUR statüsünde 1 Ekim 2008 tarihinden öncesi için yapılan yurt dışı borçlanmasında borçlanılan kazancın asgari kazanca oranının esas alınarak basamak tespitine esas göstergenin belirlenerek, bağlanacak aylıkların hak edilen tutarın üzerine çıkmasının önlenmesi, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara tabi veya 4/b statüsünde emekli olan sigortalılardan 10 yıldan az sağlık primi ödeyenlerden yapılacak kesintilerde, sağlık primi ödenen sürenin yalnızca bağımsız çalışılan statüde ödenen prim süresinden değil bütün statülere tabi hizmet süresinden tespit edilmesinin sağlandı.

65 YAŞINDAN BÜYÜKLER

- 65 yaşından büyük olan ve bağ, bahçe ve benzeri işlerle uğraşanlar Tarım Bağ- Kur’lular SGK’ya emeklilik primi ödememesi karar altına alındı.

SAĞLIK YARDIMI İMKANI

- Trafik kazası durumunda sosyal güvenceye bakılmaksızın sağlık yardımı imkanı getirildi. Yurtdışından gelen Avrupalı Türklerin trafik kazası ile karşılaşmaması en büyük dileğimiz. Yine de böyle talihsiz bir durumla karşılaşırsanız sosyal güvencenize bakılmaksızın herkesin tedavileri devlet güvencesi ile ücretsiz sağlanma imkanı getirildi.