hasan-karahaliloglu

Emeklilik işleminde son yenilikler

Bağ-Kur’dan borçlanıp emekliye ayrılan ev kadınlarına Almanya’da ücretsiz sağlık hakkı getirildi

2013 yılının ilk yazısında yeni yıl dileklerimizle birlikte geçmiş yılın siz Avrupalı Türklere emeklilik yönüyle getirmiş olduğu yenilikleri bir defa daha özet olarak sunalım ve bilgilerinizi tazeleyelim istedim. Almanya Yasal Hastalık Sigortası Başkanlığı ile SGK Kurumu arasında yapılan görüşmeler sonunda varılan mutabakat sonucunda 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)(Bağ-Kur), (c) (Emekli Sandığı) bentleri ve geçici 4. maddesi kapsamında sayılanlar ile emekli, gelir ya da aylık alanlar ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin, Türkiye-Almanya Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin sağlık sigortası uygulamalarından yararlanabilmeleri kararlaştırıldı. Ülkemiz ile Almanya arasındaki sosyal güvenlik sözleşmesine göre SSK kapsamında olanlar sağlık yardımı alabiliyor Bağ-Kur ve Emekli Sandığı statüsünde olanlar faydalanamıyordu. Bu ayrıcalığı ortadan kaldırmak üzere SGK Kurumu 26.11.2012 gün ve 2012/38 numaralı Genelgeyi yayınlayarak tüm taşra teşkilatına yeni uygulamayı duyurdu.

 

Kimler faydalanacak?

Bağ-Kur kapsamında borçlanma yaparak emekli olanlar,

Bağ-Kur kapsamında borçlanma yapıp emekli olanların eş ve çocukları,

Bağ-Kur kapsamında sigortalı olup SGK Kurumu’na borcu olmayan sigortalıların kendisi, eşi ve çocuklarının turistik amaçla Almanya’ya gidecek olanlar,

Bağ-Kur statüsünde sigortalı olup Almanya’ya işleri gereği belirli süre bulunmaları durumda,

Bağ-Kur kapsamında sigortalı olan kişinin çocuklarının öğrenim gereği Almanya’ya gitmesi durumunda,

Bağ-Kur kapsamında sigortalı veya emekli olanların Almanya’da daimi ikametleri halinde,

Emekli Sandığı’na tabi memurların geçici görevli olarak Almanya’da bulunmaları

Memur ile emekliler ve bakmakla yükümlü oldukları kişilerin Almanya’da bulunmaları

Memur ile emeklilerin bakmakla yükümlü oldukları kişilerin öğrenim amaçlı Almanya’da bulunmaları

Memurların bakmakla yükümlü oldukları eş ve çocukların Almanya’da ikametleri,

Gelir ya da aylık sahibi memur ile bakmakla yükümlü oldukları kişilerin

Almanya’da daimi ikametleri,

durumlarında SGK Kurumu adına Almanya’dan ücretsiz sağlık yardımı alacak.

 

MİNİ JOB’A İZİN YOK

SGK Kurumu’nun yayınlayıp uygulamaya koyduğu  2012/24 sayılı Genelgesine göre artık “Mini-job” denilen yurtdışında sigortadan muaf cüzi çalışmalar da yurtdışı borçlanması ile emekli olmaya engel bir hüküm olarak yerini aldı. Uygulama iki şekilde talimatlandırıldı. Birincisi ve yeni başvuru yapacaklar için Mini–Job’un aylık almaya engel teşkil ettiği. İkincisi ise kazanılmış hakların korunduğu ve saklı olduğu.   Sırayla baktığımızda özetle bundan böyle yurtdışı borçlanması yaptıktan sonra emekli aylığı başvurusu  yapanların yurtdışında sigortadan muaf cüzi çalışmaları devam ediyorlar ise aylık  başvuruları reddedilecek, aylık bağlandıktan sonra yurtdışında sigortadan muaf cüzi çalışmaya başlanmış olsa dahi aylık SGK Kurumu tarafından kesilmektedir. Yeni uygulamanın saklı tutulan kazanılmış hak konusunda ise 28.06.2012 tarihinden önce, aylık alanlar ile aylık bağlama işlemleri devam edenlerin aynı zamanda sigortadan muaf kısa süreli çalışmalarının devam ediyor olsalar dahi emekli aylıklarının ödenmesine kazanılmış hak olarak devam edileceği vurgulanmıştır. Bu arada kısa süreli çalışmaları devam edenlerin çalışmalarını sonlandıracakları veya ara verecekleri tarihe kadar kazanılmış hakları devam etmekle birlikte şayet kısa süreli çalışmaya başlamaları halinde söz konusu Genelgenin amir hükmüne göre çalışamayacaklar.

 

AYLIKLARA ZAM

01.01.2013 tarihine kadar aylık almakta olan yurtdışında yaşayan vatandaşlar da dahil olmak üzere Ocak-2013 ayından geçerli  ilk altı ay   ve ikinci dönem Temmuz-2013 ayına da kanuni zam verildi. Sosyal güvenlik sözleşmesine göre  kısmi aylık alanlar dahil prim gün sayısına bağlı zammın yansıtılması,borçlanma aylığı alanların da zamlı aylıktan faydalanabilmesi imkanı getirildi. Zamlı maaştan dul ve yetimlerde faydalanacak.

 

İNTİBAK ZAMMI

2011 yılı sonunda tartışmaya  başlanıp 01.03.2012 gün ve 6283 sayılı Kanunla şekillenen intibak aylıklarının hesaplanması bitirildi. Söz konusu yasadan ülkemizde bulunanların yanında yurtdışındaki Avrupalı Türklerin de 2000 yılı öncesi SSK kapsamında aylık bağlatmış ise sözleşme aylıklarınız dahil intibak imkanından yararlanma imkanı getirildi. Yine Bağ-Kur bağlamında 1 Nisan-30 Haziran 2002 döneminde emekli olanları da içine aldı. Kanun yurtdışında sözleşmeli ülkede çalışıp sözleşme kapsamında aylıklarını 2000 yılı Ocak ayı başından sonra borçlanma yapmak suretiyle tam aylığa yükseltenler için kanunun ilgili maddelerinin uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştı. Zamların maaşlara yansıması 2013/Ocak ayı itibariyle gerçekleşecek. Yapılacak zamlardan yurtdışında olup dul ve yetim aylığı alanlarda orantılı olarak yararlanacak. İntibak zammı 10-339 TL arasında. Verilecek rakam ve hesap yatırılmış olan prim gün sayınız ile aylık bağlanır iken göstergenize bağlı olacaktır. İntibak düzenlemesi kapsamında, 2000’den önce emekli olanların aylıklarında yapılacak güncelleme yaklaşık 1,9 milyon kişiyi etkiledi. 2000’den önce emekli olanlar, Ocak ayından itibaren, intibak kapsamında 10 ila 339 lira zam alacak. Bu kapsamda, 3 bin 600 gün prim ödeyen ve en yüksek göstergeden emekli olan bir emekliye 118 lira zam verilecek. 5 bin gün prim ödeyen ve en üst göstergeden emekli olan emekliye ise 149 lira zam yapılacak. 6 bin gün prim ödeyen ve en üst göstergeden emekli olan emeklinin aylığına 174 lira, en üst göstergeden emekli olan 7 bin 400 gün çalışan emeklinin aylığına ise 212 lira zam yapılacak. 9 bin gün prim ödeyen ve en üst göstergeden emekli olan emekli 247 lira, bu gösterge ve prim gününün üzerinden emekli olanlara ise 339 liraya kadar zam alacak geçerli olacak.

TOPLU ÖDEME

İNTİBAK Zammı hesabı sırasında tek tek dosyalar incelenir iken Avrupalı Türkler olarak sizlerin aylığı eksik bağlanmış ise   intibak zammına ilaveten, eksik hesaplanan kısım da toplu olarak ödendi. Ayrıca aylık bağlama tarihinden bugüne kadar eksik ödenen tutar, emekli olarak sizlerin hesabına toplu olarak yatırıldı Hesabınızda toplu bir para gördüğünüzde şaşırmayınız. Ayrıca bundan böyle aylıklarınız gerçek olan ve almanız gerekli rakam olarak hesabınıza düzenli olarak gönderilecek.

 

SİGORTASIZ İŞÇİYE SGK MÜJDESİ

SİGORTASIZ çalıştırılan pek çok işçi, işten ayrıldıktan sonra SGK’ya şikayette bulunuyor, buradan sonuç alamazsa iş mahkemesinde dava açıyor. Bu davalara hizmet tespit davası diyoruz. Çünkü davacının herhangi bir işyerindeki hizmetleri tespit edilmeye çalışılıyor. Bu davalar ve sonrasındaki süreç 2012 yılı ortalarına kadar şu şekilde işliyordu:

· İş mahkemesi/Yargıtay delilleri yeterli görürse, davacı işçi lehine karar veriyor ve belirli bir tarih aralığında belirli bir işyerinde sigortalı çalıştığını kabul ediyordu.

· Söz konusu kararı alan işçi, bu karar doğrultusunda SSK/SGK’nın kendisi adına hizmet tescili yapmasını istiyordu.

· SGK, tespit edilen hizmetlere ilişkin sigorta primlerini ilgili işverenden tahsil etmeye çalışıyor, tahsil edebilirse işçinin sigortasını tescil ediyor, edemezse primleri işçiden istiyordu.

· Sigortasız çalıştırıldığı yetmezmiş gibi bir de davalarla uğraşan işçiden, bunların üzerine bir de sigorta primlerini ödemesi isteniyordu. Anlayacağınız, sigortasız çalıştırılan işçi hakkını aramak isterse, ömrü Yargıtay ile SGK arasında geçiyor, bir de üstüne borçlu çıkıyordu. Nihayet SGK, yaşanan bu kısır döngüye son verdi ve hizmet tespiti yönündeki Yargıtay kararlarını doğrudan uygulama kararı aldı. Yani tespit edilen hizmetlere ilişkin primleri işverenden tahsil edemese bile, işçiden talepte bulunmaksızın sigortasını tescil edecek.

 

EV KADININA KOLAYLIK

ÖZELLİKLE ev kadınlarının yurtdışı borçlanma talepleri sırasında SGK İL MD farklı uygulama yapmanın yanında vatandaşın tereddütlü durumu karşında bilginin dolaşması esası yerine vatandaş dolaşımını esas alıyor gibi yanlış bir olgunun oluşmasına istemeden sebebiyet vermiş oluyordu. İşte bu yanlış algıyı ortadan kaldırmak, eşgüdüm ve vatandaş odaklı yeni bir uygulamaya gidildi.

SGK Kurumu kendi iç bünyesinde  yayınladığı ve tüm taşra teşkilatına gönderdiği e-genelge ile tüm Sosyal Güvenlik Merkezlerine  ev kadınlarının yurtdışı borçlanma talebi sırasındaki istenen belgelerdeki uygulamayı yoğun sızlanmaları da dikkate alarak değiştirdiğini duyurdu. Bundan böyle, yurtdışı borçlanma talebinde bulunan ev kadınlarının  pasaport giriş çıkışları ile konsolosluklardan alınan ikamet veya yurtdışı çalışma belgeleri tam uymasa dahi Avrupalı Türklerin yurtdışı borçlanma talepleri öncelikle kabul edilecek. Ancak, bu arada sizlerden bir taahhütname alınacak ve belgelerinizi ilgili konsolosluktan aldığınızı, tüm belge ve beyanın doğru olduğunu aksi durumda ise çıkacak tüm sonuçları kabul ettiğinizi belirten imzalı bir yazılı beyan alınacak. Bu işlemden sonra borçlanma talebiniz kabul edilecek. Ancak talepte bulunduğunuz SGK/SGM Müdürlükleri belgeyi tanzim eden  konsolosluğa yazı yazıp belgedeki varsa tereddütlü durumun açıklığa kavuşmasını sağlamış olacak. Sonuç olarak sizlerin işlemi geciktirmeksizin sonuçlanacak ama bu arada kanunun emrine uygun borçlanmanın hak edenin ve hak ettiği süre kadar borçlanması yönündeki kural da işletilmiş olacaktır.

 

TÜRKİYE’DE ÇALIŞMAK

YURTDIŞINDAKİ çalışmalarınız dikkate alınarak ilgili ülkeden aylık alıyorsanız ve de ikametinizi ülkemize taşımışsanız hem işveren yanında SSK hem de kendi işyerinizi açarak çalışmanızın mahsuru bulunmamaktadır. Ülkemizde işe başlayan  bir sigortalı veya işyeri açan  işveren hangi oranda prim ödemesi gerekiyorsa aynı kurallar çerçevesinde çalışabilir ve ilerde emekliye ayrılabilirsiniz. Dahası yurtdışından emekli aylığı aldığınız ülke sözleşme imzaladığımız  ülke ise hizmetler birleştirilmek suretiyle bir de ülkemizden emekli aylığı alırsınız.

Avrupalı Türkler olarak hem yurtdışından hem de ülkemizden aylık alıyorsanız emekli aylıklarınıza dokunulmaksızın Türkiye’de hem çalışma hem de kendi adınıza bir işyeri işletebilirsiniz.  SSK kapsamında çalışırsanız aylıklarınızda bir eksilme olmaz. Şayet Bağ-Kur kapsamında emekli iseniz ve de bir işyeri açarsanız almakta olduğunuz emekli aylıktan yüzde 15 gibi cüzi bir Sosyal Güvenlik Destek Primi kesilir. Kesilen primin amacı şayet işyerinde iş kazası geçirir veya meslek hastalığı oluşursa sizlere ikinci bir emekli geliri bağlamak içindir.

İKRAMİYE HAKKI        

ANAYASA Mahkemesi Kararı esas alınarak yasa koyucu tarafından ikramiye konusunu düzenleyen madde yeniden düzenleyip uygulamaya girdi.5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun 89 uncu maddesi değiştirildi.

Buna göre;

1- Sadece memuriyet süreleri ile Emekli Sandığı’ndan emekli olan herkese eskiden olduğu gibi ikramiye ödeyecekler.

2- Memuriyet süreleri yanında SSK, Bağ-Kur gibi başka çeşit hizmetleri olup da SSK’dan, Bağ-Kur’dan veya Emekli Sandığından emekli olanlara ise 1475 sayılı İş Kanunu’nun esaslarına göre emekli aylığı ödeyecekler. Yani;

a-15 yıldan fazla memuriyet süreleri varsa,

15 yıldan az memuriyeti olmakla birlikte;

b-Memuriyet hizmeti evlenme sebebiyle ve nikah tarihinden itibaren 1 yıl içinde sona ermişse,

c-Memuriyet hizmeti askere gitme sebebiyle bitmiş ama askerden sonra tekrar memuriyete dönülmemişse,

SSK’dan, Bağ-Kur’dan, Banka-Borsa emekli sandıklarından, sözleşmeli ülkeden,  T.C. Emekli Sandığından emekli olunursa ikramiye ödenecek.

-Ödenecek ikramiye emekli olunan yılın katsayıları ile hesaplanacak.

-30 yıldan çok memuriyet süresine ikramiye ödenmeyecek

Yeni düzenlemenin özeti şu;  geçmişte 15 yıldan çok memuriyet yapmış olanlar ikramiyelerini alacaklar ama 15 yıldan az olanlar alamayacak. Bu Kanun’dan önce 15 yıldan az süresi ile dava açanlar da ikramiyelerini dava ile alacaklar. 15 yıldan çok olanlar dava açmışlarsa davalarından feragat edebilecek. Yurtdışından sosyal güvenlik sözleşmesine göre aylık alanlarda yukarda belirtmiş olduğumuz koşulları var ise ikramiyelerini alacaklar.

 

SAĞLIKTA YENİLİKLER

VATANDAŞ gideceği hastanenin hizmet sunumunu, kalitesi ile doktorların özelliklerini öğrenme şansını SGK’nın yeni sistemi sayesinde yakalamaktadır. Ayrıca o hastane ,tıp merkezi veya kliniğe kişilerce ödenecek ilave ücreti öğrenebilmekte. Yine hastaneye gittiniz ve tedaviniz sonuçlandı. Ayrıntılı olarak gider kalemlerinizi görebildiğinizden almadığınız bir hizmetle ilgili Sosyal Güvenlik Kurumu’na  fatura gönderiliyorsa onu görüp ikaz etme ve denetleme görevinizi  beraberinde getirmiş olmaktadır. Saydamlık esas alınmakta. Sosyal Güvenlik Kurumu açısından ise vatandaşı bilgi sahibi yapıp bilinçlendirmenin yanında varsa bir fazla ödeme onun önüne sorumluluk sahibi hastalar ve yakınları sayesinde geçilmiş olmaktadır. Bütün yazdıklarımız yurtiçi veya yurtdışı ayrımı yapılmaksızın herkes için geçerli Ancak yurtdışından gelen veya gelecek olanların hastane seçiminden önce bazı görevleri bulunmakta.

 

ÖZEL SAĞLIK YARDIMI

HASTALIK sigortası kapsamında ücretsiz olarak ayaktan ve yatarak tedavi ile ilaçları ücretsiz olarak alınabilecek ülkeler Almanya, Avusturya, Hollanda, Belçika, Fransa, KKTC, Makedonya, Azerbaycan, Romanya,Çek Cumhuriyeti, Bosna Hersek, Arnavutluk ve Lüksemburg’tur. Sözkonusu ülkelerde çalışan Türklerin yanında o ülkeden turstik amaçla gelecek olan yabancıları da kapsamaktadır. Hizmet verilir iken uyruk koşulu aranmaz.

 

DULA AYLIK HAKKI

AİLE ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (ASPB) tarafından, eşi vefat etmiş kadınlara nakit desteği programı başlatıldı. Bu program kapsamında müstahak olan kadınlara aylık 250 liralık nakdi yardım yapılacak.
· Yardımdan yararlanmanın temel şartı, resmi nikâhlı eşin vefat etmiş olması. Yani nikâhsız veya dini nikâhlı eşinden dul kalan kadınlar için yardım yok.
· Dul kalan kadının sosyal güvence kapsamında çalışmıyor olması veya SGK’dan gelir/aylık almıyor olması gerekiyor. Fakat diğer sosyal yardımları alıyor olmak dul aylığına engel sayılmıyor.
· Gelir durumu ve sosyal güvenlik bilgileri sorgulanan dul kadına 250 liralık aylık bağlanacak. Fakat eğer başvuru sahibi kadın çalışabilir durumdaysa, İŞKUR’a kaydı yapılacak. Kendisine uygun iş bulunduğunda çalışmaya başlamazsa aylığı kesilecek.
· Bağlanan aylık iki ayda bir kadının banka hesabına yatırılmakta.
· Kadın evlenirse veya resmi nikâhsız olarak başka birisiyle birlikte yaşamaya başlarsa, çalışmaya başlarsa veya muhtaçlık durumu ortadan kalkarsa aylığı kesilecek.
· Bağlanan aylığın yanı sıra yakacak, yiyecek, giyecek, sağlık ve eğitim yardımları da yapılabilecek.
Yukarıdaki şartları taşıyan bayanların, dul aylığı için bulundukları il veya ilçedeki sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarına başvurmaları gerekiyor.

AYLIKLAR YÜKSELDİ

BAĞ-KUR’DAN basamak satın alanların geriye dönük toplu para almasının yanında, aylıklarına yapılacak olan zammın Yargıtay’ca onanması  ve bunun sonucu olarak bu kararı  benimseyen ve herkese teşmil eden  SGK Kurumu Ekim-2012 ayından itibaren aylıkları zamlandırdığı gibi, geriye dönük olarak 2003 yılından bu tarafa olan artışları toplu olarak hesaba gönderdi. Hepimizin bildiği üzere 01.10.2008 tarihine gelinceye kadar yani yeni kanun yürürlüğe girene kadar Bağ-Kur’lu olarak basamak sistemine göre prim ödeyip aynı şekilde bu sisteme göre aylık alıyorlardı. Bu sistemde 1’den 24’e kadar sıralanan en alttan başlayarak basamakta ne kadar yükselirseniz aylığınız o kadar yüksek bağlanmakta idi. Sigortalının 12. basamak dahil bekleme süresi her yıl için bir basamak 13. basamaktan itibaren her basamak için bekleme süresi iki yıl idi.Çok  nadiren çıkarılan Kanun ile Bağ-Kur’lulardan toplu bir para alınıp bu para karşılığında basamakları yükseltildi. Benzer uygulama ve en son basamak satın alma uygulaması 2003 yılında gerçekleştirildi. 2003 yılında binlerce Bağ-Kur’lu sigortalılar 25-40 bin Lira civarında ödeme yaparak basamak satın aldı, ancak emekli aylıkları satın aldıkları basamak üzerinden değil, eski basamakları üzerinden bağlandı. Çünkü uygulanmakta olan 1479 Sayılı Kanunda aylık bağlama ile ilgili olarak açık hükmün olmaması idi. Sonunda mağdur olan Bağ-Kur’lu emeklilerin sesine kulak verildi ve mağduriyetler giderildi.

 

SAĞLIK YARDIMI

YURTDIŞINDAN gelen Avrupalı Türklerin trafik kazası ile karşılaşmaması en büyük dileğimiz.Yine de böyle talihsiz bir durumla karşılaşırsanız sosyal güvencenize bakılmaksızın herkesin tedavileri devlet güvencesi ile ücretsiz sağlanma imkanı getirildi.

 

BORÇLANMA ARTTI

ASGARİ ücrete bağlı olarak değişen yurtdışı borçlanmada günlük olarak ödenecek bedel 2012 yılında Ocak ve Temmuz aylarında artırıldı. İlk altı ay için 01.01.2012-30.06.2012 tarihlerinde en düşük bedel  9,46 TL, en yüksek bedel 61,47 TL; 01.07.2012-31.12.2012 günler arasında ise en düşük günlük rakam 10,03 TL ,en yüksek bedel 65,21 TL olarak belirlenip uygulandı.

Emeklilik Sorularınız

Hasan Karahaliloğluna emeklilik sorularınızı iletmek için lütfen aşağıdaki formu doldurunuz.

Not : Yorum kısmına eklenilen sorular malesef cevaplanmamaktadır. Lütfen sorularınız için lütfen bu alanı kullanınız.